Paletli pompa (sliding vane pompa), gövde içinde eksantrik konumlandırılmış bir rotor ve rotor üzerindeki yuvalarda kayabilen paletlerle çalışan pozitif deplasmanlı bir pompadır. Paletler aşındıkça dışa doğru kaymaya devam ederek gövdeyle temasını korur; bu sayede pompa, işletme ömrü boyunca debisini ve verimini büyük ölçüde korur. Akaryakıt, LPG, solvent ve amonyak gibi ince ve uçucu akışkanların transferinde yaygın olarak kullanılır.
Paletli pompa nasıl çalışır?
Rotor, gövdenin merkezine değil hafifçe kaydırılmış bir konuma yerleştirilmiştir. Rotor döndükçe paletler merkezkaç kuvvetiyle yuvalarından dışa doğru kayar ve gövde iç yüzeyine temas eder. Paletler, rotor ve gövde arasında kapalı hacimler oluşur.
Rotorun eksantrik konumu nedeniyle bu hacimler emme tarafında büyür ve vakum oluşturarak akışkanı içeri çeker. Basma tarafında ise hacimler küçülür ve akışkan dışarı itilir. Emme ve basma, ayrı bir vana grubuna ihtiyaç duyulmadan tek bir mekanizmayla gerçekleşir.
Ayrıntılı çalışma prensibi için paletli tip pompaların çalışma prensibi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Paletli pompanın avantajları
Aşınmayı kendiliğinden telafi eder. Paletlerin en uç noktası zamanla aşınır, ancak merkezkaç kuvveti paletleri dışa itmeye devam ettiği için gövdeyle temas korunur. İç kaçak artmaz, debi sabit kalır. Dişli pompalarda ise aşınma boşlukları büyütür ve verim zamanla düşer.
İnce ve uçucu akışkanlarda başarılıdır. Benzin, LPG, solvent gibi düşük viskoziteli akışkanlarda dişli pompalar iç kaçak nedeniyle verim kaybeder. Paletli pompa bu akışkanlarda yüksek verimini korur.
Güçlü emme ve kendinden emiş. Boş hattan çalışmaya başlayabilir, hat içindeki havayı tahliye edebilir. Tanker boşaltma ve hat sıyırma (line stripping) uygulamalarında bu özellik öne çıkar.
Kolay bakım. Tek düzenli bakım kalemi paletlerdir. Palet değişimi, pompanın hattan sökülmesini gerektirmeden yapılabilir.
Kavramalı sızdırmaz seçenek. Manyetik kavramalı modellerde salmastra bulunmaz; LPG ve amonyak gibi basınç altındaki tehlikeli akışkanlarda kaçak riski ortadan kalkar.
Dikkat edilmesi gereken sınırlar
Aşındırıcı katı partikül. Paletler ve gövde, sert partiküllerle hızla aşınır. Akışkan temiz olmalı, gerekirse emme tarafında filtre kullanılmalıdır. Aşındırıcı akışkanlar için hortum pompalar daha uygundur.
Çok yüksek viskozite. Paletler yuvalarından çıkmakta zorlanabilir. Çok viskoz akışkanlar için dişli veya vidalı pompalar tercih edilir.
Emme koşulları. Uçucu akışkanlarda emme tarafındaki basınç düşüşü gaz oluşumuna ve kavitasyona yol açar. Emme hattının kısa, geniş çaplı ve düz tutulması önemlidir. Paletli pompalarda kavitasyon çözümleri
Paletli pompa mı, dişli pompa mı?
| Kriter |
Paletli pompa |
Dişli pompa |
| İnce, uçucu akışkan (benzin, LPG, solvent) |
Çok uygun |
İç kaçak artar |
| Yüksek viskozite (reçine, asfalt) |
Sınırlı |
Çok uygun |
| Zamanla verim kaybı |
Aşınmayı telafi eder |
Aşındıkça verim düşer |
| Emme ve hat sıyırma |
Güçlü |
Orta |
| Bakım |
Palet değişimi, yerinde |
Dişli ve yatak değişimi |
| Çok yüksek basınç |
Orta |
Yüksek |
Kullanım alanları
Akaryakıt: tanker dolum ve boşaltma, terminal içi transfer, depolama tankı sirkülasyonu. LPG ve sıvılaştırılmış gazlar: tüp ve tanker dolumu. Havacılık: uçak yakıtı ikmali. Kimya: solvent, alkol ve kimyasal transferi. Gübre: amonyak transferi. Gıda: sıvı yağ ve CO₂ transferi.
Uygulama örnekleri: terminal uygulamalarında paletli tip pompalar, uçak yakıtlarında paletli pompalar, CO₂ uygulamaları, yakıt transferinde pompa seçimi.
Paletli pompa ürün gamımız için Blackmer marka sayfamıza, pompa ailelerinin genel karşılaştırması için pozitif deplasmanlı pompalar sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Paletli pompa hangi akışkanlar için uygundur?
Temiz, düşük ve orta viskoziteli akışkanlar için özellikle uygundur: benzin, dizel, jet yakıtı, LPG, amonyak, CO₂, solventler, alkoller ve hafif yağlar. İnce ve uçucu akışkanlarda dişli pompalara göre daha yüksek verim sağlar. Aşındırıcı katı partikül içeren veya çok yüksek viskoziteli akışkanlar için uygun değildir.
Paletli pompanın paletleri ne zaman değiştirilir?
Palet ömrü sabit bir takvimle değil çalışma koşullarıyla belirlenir: akışkanın yağlayıcılığı, temizliği, çalışma basıncı ve süresi. En belirgin gösterge, aynı koşullarda debinin kademeli olarak düşmesidir. Aşınmış paletle çalışmaya devam etmek gövde aşınmasına yol açar, bu nedenle belirtiler fark edildiğinde değişim geciktirilmemelidir.
Paletli pompa kuru çalışabilir mi?
Kısa süreli kuru çalışmaya, örneğin tanker boşaltma sonunda hat sıyırma sırasında, dayanıklıdır. Ancak paletler ve salmastra akışkanla yağlandığı için uzun süreli kuru çalışma aşınmayı hızlandırır. Sürekli kuru çalışma riski olan hatlarda koruma önlemi alınmalıdır.
Paletli pompa teklifi alın
Akışkan tipi, debi, basınç, sıcaklık ve kullanım koşullarını iletin; teknik ekibimiz uygun paletli pompayı ve konfigürasyonu belirlesin.
Paletli pompa teklifi oluşturun →
ABD